Рөстәм Миңнеханов: Төзелеш комплексы безнең икътисад структурасында мөһим урын алып тора

Бүген Казанда Б. Рәмиев ис. ИТ-парктаТатарстан Республикасы төзелеш, архитектура һәм ТКХ министрлыгы коллегиясенең киңәйтелгән утырышы узды. Коллегия эшендә Татарстан Рәисе Рөстәм Миңнеханов һәм Россия Төзелеш һәм торак-коммуналь хуҗалык министры Ирек Фәйзуллин катнашты.

Татарстан Республикасы төзелеш, архитектура һәм торак-коммуналь хуҗалык министры Марат Айзатуллин үзенең нотыгында төзелеш комплексының Татарстан икътисадының локомотивларының берсе булуын, хәтта иң катлаулы шартларда да лаеклы нәтиҗәләр күрсәтүен билгеләп үтте. Тулаем төбәк продуктында төзелеш комплексы өлеше 7%тан артык тәшкил итә. «Төзелеш" эшчәнлеге төре буенча эш күләме чагыштырма бәяләрдә 1 трлн сумнан артык тәшкил итә. Чагыштыру өчен, 2019 ел нәтиҗәләре буенча ул 364 млрд сум тәшкил иткән. Күрсәтелгән хезмәтләр күләмен һәм торак-коммуналь комплексын оештыру күләме арттырылган - 65 млрд сум, үсеш 4,5%ка.

Юнәлеш уку йортларын узган ел 5700 белгеч тәмамлаган. Шуңа да карамастан, кадрлар кытлыгы проблемасы элеккечә кискен тора -бүгенгә 23 меңнән артык вакансия ачылган, аларның күпчелеген төзелеш тармагы тәшкил итә.

Көч куюның тагын бер ноктасы - хезмәт җитештерүчәнлеген арттыру, бигрәк тә миграция сәясәтен катгыйландыруны исәпкә алып. Илдә «Нәтиҗәле һәм конкурент икътисад» илкүләм проекты гамәлгә ашырыла. Аны гамәлгә ашыру чорында Министрлык тармаклары буенча барлыгы 60 предприятие катнашкан - бу катнашучыларның гомуми саныннан 17%. 2025 елда проектка 18 предприятие кергән. 628 млн сум күләмендә икътисадый файда алынган.

2025 елда республикада 3 млн 515 мең квадрат метр торак файдалануга тапшырылган, бу Татарстан тарихында рекордлы күрсәткеч булып тора. Әлеге күрсәткечкә бары тик 2028 елда гына ирешү планлаштырылган иде, Россия Төзелеш министрлыгы белән «Торак» төбәк проектын гамәлгә ашыру турында расланган килешү нигезендә. 2026 елга файдалануга торак тапшыру планы - 3 млн 175 мең кв. м.

Гамәлдәге шәһәр төзелеше потенциалы киләчәктә план күрсәткечләрен үтәү мөмкинлеген фаразларга мөмкинлек бирә. Хәзер ул 6 млн 740 мең кв. м. тәшкил итә.бүген гомуми мәйданы 6 млн 159 мең кв. м булган күп фатирлы йортлар төзүгә 654 рөхсәт гамәлдә. торак базарында узган елның икенче яртысыннан башлап сатулар арту күзәтелә. 2025 елда сатулар 31% ка арткан.

Республикада торак төзелеше белән беррәттән аның сәнәгать юнәлеше дә актив үсә. Татарстан предприятиеләре 2025 елда үз объектларын төзү һәм реконструкцияләү проектларын гамәлгә ашыруны дәвам иттеләр.

Министр төзелеш тармагының төзелеш материаллары сәнәгате рәвешендә үз-үзен тәэмин итә алмаган хәлдә үсеш ала алмавын билгеләп үтте. Республикада ул - Россиядә иң эреләрнең берсе. 2025 елда тармак предприятиеләре 52 млрд сумлык продукция җитештергән.

Гражданнарның яшәү шартларын яхшыртуда җәмәгать киңлекләрен һәм ишегалды территорияләрен төзекләндерү программалары мөһим өлеш кертә. Республикада ишегалды территорияләрен төзекләндерү буенча Россиядә зурлыгы буенча тиңдәше булмаган «Безнең ишегалды» программасын гамәлгә ашыру дәвам итә. 2025 елда 10 млрд сумлык 677 ишегалды төзекләндерелгән. Быел территорияләрне төзекләндерү программалары 561 ишегалдында 10 млрд сумга дәвам итәчәк.

Торак-коммуналь хуҗалык өлкәсендә гамәлгә ашырыла торган иң эре программаларның берсе - күп фатирлы йортларны капиталь ремонтлау программасы. Узган елда республикада 878 йорт яңартылган. Татарстан Рәисе кушуы буенча өстәмә рәвештә тагын 3 млрд сум бүлеп бирелгән, шуның нәтиҗәсендә программаны шактый арттырып кына калмыйча, срогы чыккан лифт җайланмаларын киң колачлы алыштыру мөмкин булган.

Коммуналь инфраструктураның торышына килгәндә, инженерлык челтәрләренең тузуын киметү инструментларының берсе булып «Коммуналь инфраструктураны модернизацияләү» программасы тора. Узган ел коммуналь инфраструктураны модернизацияләү федераль программасы «Яшәү өчен инфраструктура» яңа илкүләм проекты составына керде. Аны гамәлгә ашыруга 2025 елда 4 млрд 73 млн сум күләмендә финанслау бүлеп бирелгән. Өстәмә рәвештә Татарстан Рәисе карары буенча финанслау күләме якынча 8 млрд 526 млн сум булган республика программасы эшләтеп җибәрелгән, аңа 121 объект кертелгән.

Коммуналь хуҗалык өлкәсендә республика программаларын, шулай ук ресурслар белән тәэмин итүче оешмаларның инвестиция программаларын гамәлгә ашыру нәтиҗәсендә узган ел 680 км нан артык челтәр капиталь ремонтланган, реконструкцияләнгән һәм төзелгән, бу челтәрләрнең гомуми озынлыгының 2,5%ын тәшкил итә. Киләсе максат - ел саен челтәрләрнең кимендә 3%ын алмаштыру.

Министрлык яңа төбәкләрдә шефлыкка алынган шәһәрләрдә актив эшли. Лисичанск шәһәрендә 9 һәм Рубежное шәһәрендә 4 социаль объектны торгызу һәм ремонтлау буенча эш башкарылган. 2023 елдан башлап әлеге шәһәрләр территорияләрендә Татарстан Республикасы көче белән 281 күп фатирлы йортта ремонт-торгызу эшләре башкарылган. Республиканың 14 оешмасының авария хәлендәге бригадалары халыкның тормыш-көнкүрешен тәэмин итү буенча гаять зур эш алып бара: сезонлы җылылык җибәрү, су белән һәм су агызып чыгару, электр белән тәэмин итү. Инженерлык челтәрләрендә авария хәлләрен булдырмау буенча 1000нән артык чара башкарылган, көн саен халыкка су китереп җиткерелә.

ТР Пространствоны планлаштыру институтының 2023-2025 еллардагы эш нәтиҗәләре һәм перспектив бурычлар турында учреждение директоры Олег Григорьев сөйләде.

Түбән Кама районы башлыгы Радмир Беляев Түбән Кама шәһәрендә коммуналь инфраструктура системасын модернизацияләү һәм торак-коммуналь хуҗалык өлкәсендә челтәрләрне цифрлаштыру турында хәбәр итте.

Татарстан Республикасы Фәннәр академиясе президенты Рифкать Миңнеханов республика төзелеш комплексын үстерүнең фәнни фундаменты һәм тармакның инновацион экосистемасын формалаштыру турында сөйләде.

Россия Төзелеш һәм торак-коммуналь хуҗалык министры Ирек Фәйзуллин республика төзелеш комплексының казанышларын билгеләп үтте. Аерым ул Лисичанск һәм Рубежноеда башкарылган зур күләмле эшләр өчен рәхмәт белдерде. «Быел да конструктив эшләрбез дип ышанам", - диде министр.

Ирек Фәйзуллин ассызыклаганча, хәзерге катлаулы шартларда төзелеш комплексы икътисад үсешенең локомотивы булып кала. РФ Төзелеш министрлыгы башлыгы билгеләп үткәнчә, Дәүләт Советының «Яшәү өчен инфраструктура» юнәлеше буенча комиссиясе зур эш башкара, аны Татарстан Рәисе Рөстәм Миңнеханов җитәкли. «Безнең тыгыз хезмәттәшлегебез узган елда төзелеш комплексына, торак-коммуналь хуҗалык өлкәсенә ярдәм итү һәм аны үстерү, гражданнар өчен уңайлы һәм имин мохит булдыру белән бәйле күп кенә мөһим карарлар кабул итәргә мөмкинлек бирде», - диде ул.

Рөстәм Миңнеханов үз чыгышында ассызыклаганча, төзелеш комплексы Татарстан икътисады структурасында мөһим урын алып тора - аның өлеше 7,3%ка җитә. Узган елда тармакта 48 республика программасы, 7 илкүләм проект, 4 дәүләт программасы һәм 166 млрд сумлык программадан тыш чаралар гамәлгә ашырылган. Алар кысаларында 3900дән артык объект төзелгән һәм ремонтланган. "Бу бик зур эш. Җиренә җиткереп җайга салынган гамәлләрсез мондый нәтиҗәләргә ирешеп булмый", - диде ул.

Республика Рәисе билгеләп үткәнчә, Татарстанда бишенче ел рәттән файдалануга тапшырылган торак күләме 3 млн квадрат метрдан артып китә. Быел республикада гражданнарның тормыш сыйфатын яхшыртуга юнәлдерелгән программаларны гамәлгә ашыру тулы күләмдә дәвам итәчәк. 50 программа, 5 илкүләм проект һәм 3 дәүләт программасы планлаштырылган. Барлык кирәкле ресурслар да каралган.

Рөстәм Миңнеханов социаль-мәдәни объектлар төзелешенең нигезлелеге темасына кагылды. Ул теге яки бу объектка реаль ихтыяҗны исәпкә алырга, проект-смета документациясенә игътибарлы булырга, объектларның кыйммәтләнүенә юл куймаска өндәде.

Республика Рәисе Пространствоны планлаштыру институты башкарган мөһим эшне билгеләп үтте. Казан, Кама һәм Әлмәт агломерацияләренең социаль-икътисадый һәм пространство үсеше мастер-планнары эшләнде. Рөстәм Миңнеханов ассызыклаганча, агломерация йогынтысыннан читтә торган авыл һәм шәһәр җирлекләренең үсеше турында да онытырга ярамый. Беренче чиратта, бу терәк торак пунктлар. «Бу торак пунктларның үз- үзләрен тәэмин итәрлек кенә түгел, инфраструктур яктан да тәэмин ителгән булуы мөһим», - диде Татарстан Республикасы Рәисе.

Иң катлаулы мәсьәләләрнең берсе, Рөстәм Миңнеханов сүзләренчә, торак-коммуналь сектор. "Зур федераль ярдәм өчен рәхмәтле. Моңа өстәп без үз программабызны тормышка ашырабыз. Быел торак-коммуналь сегментка гына да 14 млрд сум планлаштырылган. Тема гади түгел. Коммуналь инфраструктураны модернизацияләү буенча безгә системалы рәвештә хәрәкәт итәргә кирәк. Дөрес технологик хәл ителешләр кирәк. Шулай ук торак-коммуналь хуҗалык өлкәсен финанслауның бюджеттан тыш чыганакларын да җәлеп итәргә кирәк. Бу концессия дә, башка формалар да», - диде республика Рәисе.

Ул ассызыклаганча, күп фатирлы йортларга капиталь ремонт ясау өлешендә проект документациясен сыйфатлы әзерләү, объектның техник торышын тиешенчә тикшерү үткәрү мөһим.

"Төп мәсьәләләрнең берсе булып кадрлар әзерләү кала. Бүген төзелеш тармагы бик югары технологияле. Белгечләр әзерләү темасы өстенлекле булырга тиеш", - дип ассызыклады Рөстәм Миңнеханов.

Ул шулай ук төзелеш тармагын цифрлаштыру һәм социаль объектларны эксплуатацияләүгә катгый контроль кертү буенча эшне дәвам итәргә өндәде.

Утырыш азагында Рөстәм Миңнеханов һәм Ирек Фәйзуллин дәүләт һәм ведомство бүләкләрен тапшырдылар.